Van fluisterstem tot luisterbedrog

Als wat je te zeggen hebt niet mooier is dan de stilte,
waarom zou je dan je mond opendoen?

Aiaiai. Heb ik mezelf even flink klemgezet met deze variant op een Arabisch spreekwoord! Als ik het hierbij laat, geef ik gehoor aan deze wijze oproep om verstilling. Maar als ik verder niks schrijf in het kader van de wijze maanvrouw van mei, Luisterende Vrouw, dan vind ik dat ik mijn lezers toch een beetje met een kluitje in het riet stuur…

rietpluimenlucht6465Fluisterend schrijf ik verder. Mijn woorden worden alleen opgevangen door degene voor wie ze iets toevoegen; ieder ander laat ze overwaaien…  stel ik voor.

Luisterende Vrouw is onder meer de beschermster van Tiyoweh (tai-o-wee),  het indiaanse woord voor stilte, inkeer.
Waar luistert deze vrouwe dan naar? Naar wat schuilgaat achter en onder de woorden. Ze brengt ons bij ons woordeloze weten. Bij onze stille stem. ‘Voortdurend praten brengt ons op een dwaalspoor,’ is een van haar wijze lessen. ‘Want als we praten, luisteren we niet.’

‘Jij moet naar mij luisteren!’ hoorde ik een kind eens tegen haar moeder zeggen. Wat bleek? Dit meisje wilde dat haar moeder haar gaf waar ze om vroeg. Met ‘luisteren’ bedoelde het kind ‘doen wat ik zeg. Gehoorzamen.’
Van wie zou ze dat nou hebben…?
‘Ik luister goed en ik hoor wat je zegt, lieverd, maar je krijgt het niet,’ zei de moeder. Of verzin ik dat laatste nou?

Een dezer dagen las ik iets spannends, in een boek. De schrijfster bekent, dat ze het verhaal van een ander vaak zo beluistert, dat ze intussen haar eigen verhaal maakt aan de hand van de ingrediënten van die ander. ‘Iemand kan het hebben over de aansluiting van een telefoon op een netwerk van kabels en daarbij juist die woorden gebruiken waardoor mij plotseling iets duidelijk wordt over de aard van het gezin, om maar eens een voorbeeld te noemen.’
‘Het heeft iets bedrieglijks,’ voegt ze eraan toe, ‘want ik heb vaak meegemaakt dat iemand waarmee ik sprak, helemaal opleefde, omdat ik door vragen en opmerkingen de ander aan bleef sporen vooral door te gaan met vertellen. Ik realiseerde mij dan dat die verteller wel moest denken dat het enthousiasme voortkwam uit pure interesse voor de inhoud van het vertelde verhaal, maar het was vooral het verhaal dat zich parallel in mijn hoofd vormde, waarvan ik opgewonden raakte en dat ik tot een geheel wou afronden.’
(Mogen jullie raden wie ik hier citeer;-)

Ohôh, wat een luisterbedrog, is mijn eerste reactie op deze ontboezeming. Dan realiseer ik me, dat ik – als ik geluk heb – zo een boek lees. De boeiendste boeken roepen een eigen verhaal in mij tot leven. Bladzijdenlang gaan mijn ogen over de gedrukte woorden, maar ze lezen intussen wat anders, iets wat ik me mijmerlezend bewust word. Gedachten en gevoelens die zonder die kapstok van  zinnen van een ander niet zouden stromen. Ik volg de schrijver niet, ik luister naar mijn eigen zielenroerselen…
Maar luisteren we eigenlijk niet altijd een beetje zo, ook als we dichter bij de inhoud van het verhaal van een ander blijven? Wat horen we eigenlijk als een ander vertelt ? Er komen beelden, herinneringen, gevoelens in ons op; we horen wat we herkennen.
Hoeveel van jezelf en hoeveel van de ander gaat er in een luisterend oor?

P.S. Een heel ander luisterding. Mijn buurman Nico Huijbrechts – musicus, beeldend kunstenaar en schrijver – is onlangs begonnen aan ‘de bibliotheek voor verdwenen geluiden’, een serie van honderd interviews waarin mensen vertellen over een specifiek geluid met een verhaal – een geluid dat niet meer terugkomt. Ik vertelde hem als tweede, over krrk-krrk-krrk, een verre herinnering…
Lezen en zin in meer? Zie: verdwenen geluiden

N.B. Vorige blogs lezen? Klik rechtsboven of middenonder aan de pagina op ‘BLOG’
N.B. Wil je graag een mail als er weer een nieuwe blogpost is? Meld je aan op rietvrooij@hetnet.nl